23 redenen waarom je geelwortel (kurkuma) veel vaker zou moeten gebruiken

23 redenen waarom je geelwortel (kurkuma) veel vaker zou moeten gebruiken

Als er één voedingsmiddel is dat de titel superfood verdient dan is het wel kurkuma. De gezonde effecten van kurkuma (geelwortel) voor ons lichaam en onze hersenen lijken wel oneindig. Er zijn al meer dan 600 preventieve en therapeutische toepassingen van kurkuma ontdekt en de onderzoeksresultaten blijven maar binnenstromen (Ji, 2013)[1].

In dit artikel:

kurkumaKurkuma wordt al eeuwenlang in India gebruikt als smaakmaker, kleurstof en geneeskrachtig middel. Kurkuma (curcuma longa) is de wortel van een plant die tot dezelfde familie behoort als gember. In de westerse keuken is het nog minder bekend, behalve als onderdeel van het kruidenmengsel kerrie. De specifieke oranjegele kleur is wat kerriepoeder z’n gele kleur geeft. De kleurstof wordt inmiddels ook in vele andere producten gebruikt, zoals bijvoorbeeld mosterd en margarine.

Er zitten 3 verschillende gele pigmenten (curcuminoïden) in de kurkumawortel en dit zijn meteen ook de stoffen die kurkuma z’n heilzame werking geven. Deze curcuminoïden werken allemaal anti-oxidatief, ontstekingsremmend, en zijn giftig voor tumorcellen. De meest bioactieve en onderzochte stof van de drie is curcumine dat ook antivirale en antischimmel eigenschappen heeft (Wu, 2003) [2]. Ongeveer 3 % (in gewicht) van de kurkuma wortel is curcumine.

De meeste onderzoeken naar de genezende werking van kurkuma worden gedaan met het geëxtraheerde curcumine en hoge doseringen van 500 mg tot 4 gram per dag. Om dat soort hoeveelheden binnen te krijgen moet je supplementen met curcumine gebruiken. Dit geldt met name voor mensen die echt ziek zijn of last hebben van een specifieke aandoening. Voor relatief gezonde mensen zou ik vooral aanraden om regelmatig verse kurkuma of poeder te eten als preventief middel. Op die manier profiteer je van alle verschillende gezonde stofjes die in de wortel aanwezig zijn en waarvan we alle eigenschappen waarschijnlijk nog niet eens kennen.

 

Waarschuwing: vanwege de bloedverdunnende eigenschappen van kurkuma kunnen patiënten die bloedverdunners gebruiken beter geen hoge doseringen curcumine nemen. Ook mensen met galstenen en/of cholestase moeten voorzichtig zijn evenals mensen met te veel maagzuur. Zwangere vrouwen wordt ook aangeraden om voorzichtig te zijn met kurkuma omdat het een stimulerende werking kan hebben op de baarmoeder. Volgens de University of Maryland Medical Center kan gewoon gebruik als specerij echter geen kwaad.

De belangrijkste toepassingen van kurkuma en curcumine die onderzocht zijn zet ik hier voor jullie op een rij.

23 gezondheidsvoordelen van kurkuma

1. Het is sterk ontstekingsremmend

De belangrijkste eigenschap van de kurkumawortel is dat het sterk ontstekingsremmend is. Geëxtraheerde curcumine is zelfs bijna even effectief als ontstekingsremmende medicijnen (Jurenka, 2009)[3]. Ontstekingsprocessen spelen een centrale rol in bijna alle chronische ziekten waaronder hart- en vaatziekten, hersenaandoeningen, auto-immuunziekten en problemen in het verteringssysteem[4].

2. Het werkt kanker remmend

Door de ontstekingsremmende eigenschappen van kurkuma en in het bijzonder van curcumine werkt het ook kanker remmend (Goel, 2001)[5]. Ontsteking is namelijk ook een essentiële factor bij tumorgroei (Coussens, 2002)[6]. Uit laboratoriumonderzoek is gebleken dat curcumine menselijke kankercellen van borst, prostaat, pancreas, maag, dikke darm en slokdarm kan doden (Hutzen, 2009)[7], (Liu, 2011)[8], (Moragoda, 2001)[9]. Het stopt ook de groei van melanoom cellen (Marin, 2007)[10]. Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt bovendien dat curcumine ingrijpt op alle drie de ontwikkelingsstadia van kanker: het ontstaan van een eerste aanleg, de ontaarding en de progressieve kanker (Jurenka, 2009)[11]. Met name voor het voorkomen van kanker in het verteringssysteem zijn er al hoopvolle resultaten (Caroll, 2011)[12]. Maar ook voor preventie van uitzaaiingen bij kanker belooft curcumine een effectief middel te zijn (Bachmeier 2007)[13]. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld al dat in combinatie met kanker remmende stoffen in kolen curcumine effectief kan zijn in de behandeling van prostaatkanker (Khor, 2006)[14].

3. Het is een natuurlijke pijnstiller

De ontstekingsremmende eigenschappen van kurkuma maken het ook tot een natuurlijke pijnstiller voor met name chronische pijn zoals bij artritis en reuma. Onderzoek heeft zelfs aangetoond dat kurkuma effectiever is als pijnstiller dan aspirine of andere farmaceutische pijnbestrijders (Srivastava, 1986)[15]. Aangeraden doseringen variëren van 200 tot 500 mg, 1 tot 4 keer per dag. Zowel kurkuma-extract als curcumine werken pijnstillend. Kies wel voor een preparaat met goede biologische beschikbaarheid, bijvoorbeeld een preparaat waar ook zwarte peper in zit.

4. Het kan Alzheimer voorkomen of verminderen

Steeds meer onderzoeken wijzen er op dat kurkuma patiënten met de ziekte van Alzheimer kan helpen. Opvallend is ook dat de ziekte van Alzheimer veel minder voorkomt in India dan in de Westerse wereld. Dit kan te verklaren zijn door de grotere consumptie van currygerechten die kurkuma bevatten. Onderzoekers hebben ook daadwerkelijk een verband gevonden tussen het eten van kerrie en betere cognitieve functies (Ng, 2006)[16]. Door de ontstekingsremmende eigenschappen en antioxidant werking verbetert kurkuma de cognitieve functies van mensen met Alzheimer. Dit komt onder andere doordat cucuminoïden het ontstaan van plak in de hersenen verminderen (Mishra, 2008)[17]. Deze amyloïde plak is een kenmerk van Alzheimer. Bij proefdierexperimenten waren zelfs lage doses curcumine in staat om de plak significant te doen afnemen en cognitieve tekorten zoals een aangetast geheugen te verbeteren (Ringman, 2005)[18].

Een ander bestanddeel van kurkuma, aromatische turmerone, lijkt ook bij te dragen aan de positieve effecten op de hersenen van kurkuma. Recent ontdekten onderzoekers dat ar-turmerone het herstel van stamcellen in de hersenen stimuleert. Deze stamcellen spelen een belangrijke rol bij de genezing van neuro-degeneratieve ziektes zoals een hersenaanval en Alzheimer (Hucklenbroich, 2014)[19].

5. Het verbetert de cognitie

Curcumine heeft überhaupt positieve effecten op onze cognitieve vermogens. Het verbetert bijvoorbeeld het ruimtelijk geheugen en de cognitie door een vermindering van vetzuur peroxidatie in de hersenen (Belviranli, 2013)[20]. Bij ouderen bleek dat curcumine-supplementen een snelle en significante verbetering gaven in het werkgeheugen en in aandacht. Op de lange termijn leidde het zelfs tot een betere stemming. Mensen waren minder vermoeid, kalmer en meer tevreden.

6. Het is goed voor je darmen en verteringssysteem

Van kurkuma is al heel lang bekend dat het helpt bij verteringsproblemen. Het helpt bijvoorbeeld heel goed bij een slechte vertering van vetten. Maar ook als je last hebt van het prikkelbare-darmsyndroom of de ziekte van Crohn kan kurkuma enorm veel voor je betekenen (Jurenka, 2009)[21]. Dit komt onder andere doordat het ontstekingen in de darmwand tegengaat (Yu, 2015)[22]. Ook voor mensen met een maagzweer kan curcumine een uitkomst zijn. In een klinisch onderzoek werd aan 25 patiënten met een maagzweer dagelijks vijf keer 600 mg curcumine gegeven gedurende 12 weken. Bijna de helft van hen had na vier weken geen maagzweer meer, en tegen het einde van de studie was de maagzweer bij 76% verdwenen (Prucksunand, 2001)[23].

7. Het verlaagt je cholesterol

Geelwortel verlaagt het cholesterolgehalte in het bloed, hierdoor voorkom je ernstige gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten. Suppletie met curcumine leidde in onderzoek tot een significante afname van het totale cholesterolgehalte, evenals het LDL-cholesterolgehalte (Cox, 2014)[24].

8. Het verhoogt je weerstand

Kurkuma helpt je immuunsysteem om infecties in het lichaam te voorkomen, onder andere doordat het de productie van een bepaald eiwit stimuleert dat onmisbaar is voor het immuunsysteem. Dit eiwit (CAMP) helpt om verschillende bacteriën, virussen en schimmels te bestrijden zelfs als je immuunsysteem er nog niet bekend mee is (Gombart, 2012)[25].

9. Het helpt bij lever- en galkwalen

Door de ontstekingsremmende eigenschappen beschermt kurkuma ook de gezondheid van je lever. Het is eigenlijk een natuurlijke ontgifter voor de lever. Het wordt aangeraden bij hepatitis en kan schadelijke leverenzymen verlagen (Fu, 2008)[26]. Curcuminoïden verhogen ook de productie van galvloeistof in de galblaas en kunnen helpen om de galactiviteit op te wekken.

10. Het helpt tegen overgewicht

Kurkuma kan helpen om af te vallen en overgewicht te voorkomen doordat het de vorming van nieuwe vetcellen verhindert. Daarnaast is er ook weer een verband tussen ontsteking in het lichaam en overgewicht. Overgewicht wordt inmiddels zelfs als een chronische ontstekingsziekte gezien (Lumeng, 2011)[27]. Curcumine heeft ook invloed op of het lichaam triglyceriden (vetten in het bloed) als vet opslaat of als energie gebruikt. Een onderzoek in The Journal of Nutrition liet zien hoe curcumine ons metabolisme juist weg kan leiden van vetopslag (Ejaz, 2009)[28].

11. Het vertraagt diabetes

Bij mensen met pre-diabetes vertragen curcumine supplementen het ontstaan van diabetes type 2. Dit heeft wederom te maken met de ontstekingsremmende en antioxidant werking van curcumine (Chuengsamarn, 2012)[29]. Ook bleek uit experimenten dat curcumine een gunstige invloed heeft op de bloedsuikerspiegel van ratten met diabetes (Arun, 2002)[30].

12. Het verbetert bloedvaten en kan hartaandoeningen voorkomen

Curcumine gaat op verschillende manieren het ontstaan van hartaandoeningen tegen, onder andere doordat het oxidatieve stress en ontstekingen in de vaatwanden tegengaat (Wongcharoen, 2009)[31]. Suppletie met curcumine leidde in experimenten tot herstel van de elasticiteit van de bloedvaten (Fleenor, 2013)[32]. Een andere belangrijke functie is dat curcumine het endotheel ondersteunt. Dat is het binnenweefsel van bloed- en lymfevaten (Akazawa, 2012)[33].

13. Het verlaagt de kans op een hartaanval

Suppletie met curcumine verlaagt het risico van een hartaanval na een bypassoperatie met 65%. In een experiment uitgevoerd in 2012 kregen bypass patiënten 3 dagen voor de ingreep tot 5 dagen erna een supplement met 4 gram kurkuma. Bij deze patiënten was de kans op een hartaanval 65 % lager dan bij de controlegroep (Wongcharoen, 2012)[34].

14. Het is goed voor je huid

Kurkuma reinigt en ontgift je huid. Verwerkt in een crème heeft het een voedend en hydraterend effect op je huid waardoor je huid weer kan gaan glanzen (Deep Kaur, 2011) [35]. Inwendig gebruik van kurkuma kan ook helpen om de geode bacteriën op je huid in evenwicht te brengen wat bijdraagt aan een gezonde huid. Kurkuma wordt ook gebruikt bij de behandeling van psoriasis en andere ontstekingsgerelateerde huidaandoeningen (Antiga, 2015)[36]. Je kan kurkumawortel zelf als een pasta gebruiken als je het fijnstampt met wat water om ‘s nachts op geïrriteerde huid of pukkels te smeren.

15. Het verlicht depressieve klachten

Suppletie met curcumine is ook effectief gebleken bij de behandeling van ernstige depressies. 2 x per dag 500 mg curcumine gaf na vier weken significante verlichting en een afname van ervaren angst (Lopresti, 2014)[37]. De resultaten waren zelfs vergelijkbaar met die van Prozac (Sanmukhani, 2014)[38]. Niet verbazingwekkend gezien de aanwijzingen dat curcumine stimulerend werkt op de belangrijke feelgood neurotransmitters serotonine en dopamine (Kulkarni, 2008)[39].

16. Het voorkomt spierschade en helpt tegen spierpijn

Een curcumine supplement kan ook ideaal zijn na het sporten om spierpijn te verminderen en herstel van spierschade te versnellen (Nicol, 2015)[40]. Een team van het Olympic Training Centre in Barcelona experimenteerde met curcumine supplementen bij grote inspanningen. Aanvulling met 200 mg curcumine 2 dagen voor de inspanning en 1 dag erna bleek de schade aan het spierweefsel en de spierpijn sterk te verminderen (Dropnic, 2014)[41].

17. Verlicht reuma en artrose / artritis en gewrichtspijn

Door de ontstekingsremmende eigenschappen is kurkuma een ideaal middel voor mensen met gewrichtsproblemen (Park, 2007)[42]. Curcumine bleek bij mensen met reumatoïde artritis effectiever dan medicijnen en verminderde zowel de pijnlijkheid als de ziekteactiviteit en zwelling (Chandran, 2012)[43]. Bij mensen met osteo-artritis in de knie werkte een supplement met kurkuma extract even goed als ibuprofen (Kuptniratsaikul, 2009)[44].

18. Beschermt tegen hersenbeschadiging door fluoride

Consumptie van gefluorideerd drinkwater kan hersenschade tot gevolg hebben, met name in bepaalde gebieden van de hippocampus. Curcumine kan deze neurodegeneratieve werking van fluoride tegengaan blijkt uit onderzoek met ratten (Sharma, 2014)[45].

19. Vermindert ongezonde effecten van hoge verhitting van voeding

Bij hoge verhitting van voedingsmiddelen met veel koolhydraten kan de giftige stof acrylamide gevormd worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld snel bij frituren maar ook bij gebak zoals ontbijtkoek of eierkoeken. De stof acrylamide blijkt in dierproeven genotoxische en kankerverwekkende eigenschappen te bezitten. Curcumine kan hiertegen bescherming bieden, waarschijnlijk doordat curcumine via een antioxidantmechanisme de cel schade door acrylamide beperkt (Cao, 2008)[46].

20. Beschermt tegen candida

Door de schimmelwerende werking van curcumine kan het beschermen tegen overmatige groei van de candidaschimmel. Candida kan zowel in de vagina als in de darmen, de huid of in de mond tot uiting komen. Uit onderzoek blijkt dat curcumine de aankleving van candidasoorten op humane epitheelcellen van het mondslijmvlies vermindert. Curcumine bleek in veel gevallen zelfs effectiever dan het vaak toegepaste antischimmelmiddel fluconazol (Martins, 2009)[47].

21. Helpt tegen chronische vermoeidheid

Uit onderzoek blijkt dat de symptomen van CVS (chronisch vermoeidsheidssyndroom), zoals vermoeidheid, gespannen spieren, depressiviteit en een grieperig gevoel, de uitingsvormen zijn van een ontstekingsreactie in het lichaam. Curcumine kan deze symptomen verminderen doordat het de productie van een belangrijke ontstekingsfactor (NF-kB ofwel nuclear factor-kappa B) remt (Maes, 2007)[48].

22. Beschermt tegen effecten van giftige chemische stoffen

Het is moeilijk om tegenwoordig niet met chemische stoffen in aanraking te komen. Bestrijdingsmiddelen op ons voedsel, BPA in plastic, parabenen in crèmes, er zijn duizenden chemische stoffen die in producten, de lucht en het water zitten. In ons lichaam hopen deze stoffen zich op en kunnen onze hormonale systemen flink ontregelen. Curcumine beschermt tegen minstens 31 chemische stoffen (Ji, 2014)[49]

23. Kan keelpijn remmen

Je kan kurkuma ook gebruiken om een beginnende keelpijn tegen te gaan door wat kurkumapoeder te mengen met honing en daarmee je keel te smeren.

Deze lijst van toepassingen van kurkuma en/of curcumine is nog lang niet volledig. Er zijn nog meer onderzoeken nodig, met name bij mensen, om alle potentiele toepassingen helder te krijgen. Maar intussen heeft deze excentrieke gele wortel al ruimschoots bewezen één van de veiligste en sterkste ziektebestrijders te zijn die Moeder Natuur ons te bieden heeft.

 

5 tips om kurkuma in de keuken te gebruiken

Belangrijk om te weten is dat curcumine slecht opneembaar is. Gelukkig is ontdekt dat in combinatie met zwarte peper de opname tot wel 20 maal kan verbeteren (Shoba, 1998)[50]. Daarnaast is curcumine vetoplosbaar dus het is ook aan te raden om het samen met vet te eten. Je kunt kurkuma poeder bijvoorbeeld mengen met kokosolie of in een curry verwerken waar zowel kokosvet als zwarte peper in zitten.

1. Meng 1 theelepel kurkuma door een eetlepel (vloeibare) kokosolie en doe het dan door een smoothie

2. Strooi wat kurkumapoeder over een avocado

3. Meng wat kurkumapoeder door olijfolie voordat je de olie over je salade of groenten doet

4. Voeg extra kurkuma poeder toe in alle gerechten waarin je kerrie gebruikt (bijvoorbeeld in curries of in eiersalade) want in kerrie zit meestal maar weinig kurkuma

5. Pijnstillende thee: voeg 1 tl geraspte verse kurkumawortel en 1 theelepel geraspte gemberwortel toe aan  250 ml kokend water en laat dit 10-20 minuten zachtjes koken. Als je poeder gebruikt neem je 1/3e theelepel van beide. Het is belangrijk dat het water al kookt voordat je de kurkuma toevoegt. Zeef de thee en breng naar wens op smaak met wat citroensap en/of honing.

Recept: pompoensoep met kurkuma

Fruit 1 of 2 uien aan in 2 eetlepels kokosolie en voeg als de uien glazig zijn 1 teentje verse knoflook, 1 cm gemberwortel en 1/2 cm kurkumawortel toe (allemaal fijngesneden, of door de knoflookpers). Bak dit een paar minuten mee. Voeg dan een in stukken gesneden oranje pompoen toe en blus af met 200 ml bouillon en een blikje kokosmelk. Voeg ook een laurierblaadje toe en als je hebt een limoenblad (kafir). Laat koken tot de pompoen zacht is. Haal de blaadjes eruit en maak de soep glad met een staafmixer of in de blender. Voeg naar smaak nog wat extra himalaya-zout toe en royaal zwarte peper (belangrijk voor de opname van de kurkuma!). Eventueel serveren met extra room en amandelsnippers en een scheutje citroensap.

Bron: jessevandervelde.com