Griepprik zonder bewijs

Griepprik zonder bewijs

De Gezondheidsraad, een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids- (zorg)onderzoek,’ publiceerde in 2014 het advies Grip op Griep. De voorzitter van de GR, prof. Pim van Gool, vatte het in de vier minuten durende video hieronder samen.

Problemen met de griepprik

 De vaccinatie is niet onomstreden. Er bestaan problemen. Professor Van Gool stelde vast dat er weinig gerandomiseerd onderzoek is gedaan naar het nut of de effectiviteit van de griepprik. Daarnaast kunnen vermeende resultaten vertekend zijn. Van Gool: “Stel dat vooral gezonde mensen zich laten vaccineren en je beoordeelt op basis daarvan het effect dan lijkt het vaccin effectiever dan het daadwerkelijk is. Gezonde mensen worden nu eenmaal minder snel ziek.”

De voorzitter zei ook dat de exacte verhouding tussen kosten en baten niet duidelijk zijn. Met andere woorden, zowel wetenschappelijke als economische gronden van het nut van een griepprik ontbreken. Omdat er een gering voordeel lijkt te zijn adviseert de GR de griepprik aan ouderen aan te bieden. Een belangrijk argument voor de instant houden van de griepprik is volgens Van Gool de belofte van betere vaccins in de toekomst. “Mede daarom is het van belang om de bestaande infrastructuur voor de griepvaccinatie te behouden,” sloot hij af.

Professor van Gool noemt het begrip oversterfte. Hiermee wordt het verschil bedoeld tussen het waargenomen en het verwachte aantal sterfgevallen in een bepaalde periode.

Naïef over toekomst griepprik

Deze afsluiting is bijzonder naïef als je bedenkt dat de situatie van twijfelachtige effectiviteit en het ontbreken van bewijs voor enige doelmatigheid al tientallen jaren bestaat en pas in 2014 door het Grip op Griep onderzoek aan het licht gekomen is. Met andere woorden, had de GR het advies in bijvoorbeeld 2004 uitgebracht, dan was de conclusie dezelfde geweest, want ontbrak in 2014 de wetenschappelijke onderbouwing of het bewijs voor de effectiviteit van de griepprik, dan was dat in 2004 al helemaal het geval.  In de tussenliggende periode van tien jaar heeft het onderzoek naar nieuwe vaccins niet stil gestaan en was er ruimschoots de gelegenheid om de doelmatigheid middels gerandomiseerd klinisch onderzoek te demonstreren. Dat is echter niet gebeurd. Moeten we op basis daarvan dan  verwachten dat het griepvaccin en de resultaten ervan in 2024 beter zullen zijn?

Evidence-based medicine

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil graag evidence-based medicine in de Nederlandse gezondheidszorg, maar daarvan is bij de griepprik geen sprake. Toch propageert het RIVM (dat onder haar ministerie valt) de griepprik met stellige uitspraken die niet op harde wetenschap zijn gestoeld.

Griepprik is zonder wetenschappelijk bewijs

Hoewel het RIVM de griepprik voor iedereen van 60 jaar en ouder aanraadt, schreef de minister naar aanleiding van het advies Grip op Griep een brief aan de Tweede Kamer op 25 november 2014: “Hoe effectief griepvaccinatie in deze groep beschermt tegen ernstige complicaties, ziekenhuisopnames en sterfte is niet precies bekend. Harde uitspraken zijn tot nu toe niet mogelijk geweest.” Verderop in de brief schrijft ze: “Uit het advies van de GR blijkt dat verschillende factoren, zoals fluctuaties in de virulentie (ziekteverwekkend vermogen) van het griepvirus in de jaren, het lastig maken een eenduidige uitspraak te doen over de effectiviteit van griepvaccinatie voor gezonde 60-plussers. De behaalde ziektewinst [sic] van het programma is echter ruimschoots naar verwachting [nadruk toegevoegd]. Hierom en ook omdat er de afgelopen jaren op dit gebied geen wezenlijke veranderingen hebben plaatsgevonden, zie ik geen aanleiding om het aanbod van het huidige Nationaal grieppreventie programma (NGP) te wijzigingen.”

Ziektewinst, een term die door Freud geïntroduceerd werd, wordt gedefineerd als een echt of vermeend voordeel als gevolg van ziekte. Waarschijnlijk gaat het hier om een verschrijving van de minister en bedoelde ze gunstige effecten van de griepprik. Als we haar het voordeel van de twijfel geven, bevat de brief een contradictie wanneer de minister enerzijds stelt dat de effectiviteit van griepvaccinatie niet bekend is en anderzijds dat het behaalde voordeel van het programma ruimschoots naar verwachting is. Het advies van de Gezondheidsraad kon daaromtrent geen harde bewijzen overleggen, hetgeen bij evidence-based medicine juist zou moeten. Als de doelmatigheid van de griepprik niet bekend is, hoe beoordeel je dan het behaalde voordeel?

Meten met twee maten

Minister Schippers meet met twee maten: ze eist wel wetenschappelijke onderbouwing voor homeopathische geneesmiddelen maar niet voor de griepprik. Misschien had ze geen tijd om het volledige advies van de Gezondheidsraad te lezen, maar mogelijk spelen er andere zaken zoals u hier kunt lezen.

Peperduur

De beslissing over de onbewezen griepprik is een peperdure. Met 3,5 miljoen Nederlanders die een griepprik halen, bedragen de kosten voor alleen al het vaccin 87,5 miljoen euro. De meeste huisartsen rekenen ongeveer 10 euro voor de injectie, dus daar komt nog eens 35 miljoen bij.

Vergelijkt u de situatie met de griepprik eens met het kopen van een luxe auto: professor Van Gool laat het zeer dure merk onderzoeken en ontdekt dat er geen bewijs bestaat dat  de wagen rijdt. Wel zijn er enige aanwijzingen dat de auto af en toe functioneert als ouderen achter het stuur zitten. Hij adviseert minister Schippers desondanks om tot de aanschaf over te gaan. Doorslaggevend bij dit advies is dat de fabrikant zegt dat er in de toekomst modellen uitkomen die een betere kans hebben om de weg op te gaan. Van Gool kijkt niet naar de ontwikkeling sinds de introductie van het merk in het midden van de zeventiger jaren en ziet daardoor over het hoofd dat er gedurende al die jaren geen enkel bewijs was dat de auto rijdt en dat de beloftes voor de toekomst daarom op zijn minst twijfelachtig zijn. Minister Schippers leest het rapport van de professor door, vindt er kennelijk niets mis mee en geeft vervolgens haar fiat aan de koop. De financiering wordt gedaan met geld dat door u als Nederlandse burger opgehoest moet worden.

Belangenverstrengeling

Het zou niet voor het eerst zijn als er sprake is van belangenverstrengeling. Een dergelijk conflict is niet gelimiteerd door financieel gewin: in het boek Dodelijke leugens. Artsen en patiënten misleid kunt u uitgebreid lezen over de verschillende vormen van belangenverstrengeling en voorbeelden ervan in overheidscommissies. Deze informatie zal u helpen deze zakelijke conflicten te doorzien.

Bron: dodelijkeleugens.nl