Minister Ollongren dwarsboomt referendum over intrekken referendumwet

Minister Ollongren dwarsboomt referendum over intrekken referendumwet

Er komt geen referendum over het afschaffen van de Wet raadgevend referendum. Dit bevestigen bronnen rond het kabinet. Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren is voornemens om met een extra formulering in de intrekkingswet de mogelijkheid van zo’n referendum te blokkeren. Ze legt dit voorstel vrijdag voor aan de ministerraad.

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie besloten in de formatie om de referendumwet die Nederland sinds 2015 heeft, weer in te trekken. Het eerste raadgevende referendum op basis van die wet, het Oekraïnereferendum in april 2016, was de vier partijen slecht bevallen. Zo’n 2,5 miljoen mensen stemden tegen Nederlandse steun voor het Europees associatieverdrag met Oekraïne. Die uitslag was ‘geldig’ omdat de opkomstdrempel van 30 procent werd gehaald, maar de nee-stem was tegelijkertijd slechts raadgevend. Het kabinet hoefde de uitslag niet te volgen en deed dat uiteindelijk ook niet. Nederland tekende het associatieverdrag alsnog, al werd een Nederlandse bijlage met punten van zorg toegevoegd aan het verdrag.

Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren
Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren© Freek van den Bergh / de Volkskrant
 

Al met al veel hoofdpijn over zaken waar de vertegenwoordigende parlementaire democratie uitstekend zelf kan beslissen, was de consensus onder de nieuwe coalitiepartijen. VVD, CDA en ChristenUnie waren al geen fan van referenda, D66 – van oudsher voorstander van referenda – veranderde na het Oekraïnereferendum van mening over dergelijke raadgevende referenda. Bovendien zouden internationale verdragen zich niet lenen voor een nationale volkspeiling, vonden de Democraten. In het regeerakkoord kwam zodoende de zin: ‘De Wet raadgevend referendum wordt ingetrokken.’

Maar voor het intrekken van een wet is een intrekkingswet nodig. Ook over deze wet zouden burgers een referendum kunnen afdwingen, mits ze ruim 300 duizend steunbetuigingen zouden ophalen. De Raad van State, de hoogste adviseur van de overheid, bevestigde het onlangs: ook een intrekkingswet is referendabel.

Uitzonderingsbepaling

Ook voor dit referendum geldt: de uitslag is een advies aan het kabinet en is niet bindend

Maar de minister kan dit omzeilen door aan diezelfde intrekkingswet een formulering toe te voegen die een referendum onmogelijk maakt. Het kabinet moet zo’n uitzonderingsbepaling wel goed motiveren, waarschuwde diezelfde Raad van State. Ook een intrekkingswet moet voor advies naar de Raad.

Zolang de referendumwet bestaat hebben burgers nog de mogelijkheid over andere wetgeving referenda te organiseren. Minister Ollongren wil aan dat recht niet tornen, zolang de wet nog niet is ingetrokken.

Begin deze maand maakte de Kiesraad bekend dat er een referendum komt over de Wiv, de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De initiatiefnemers haalden 384 duizend handtekeningen op. Dit referendum vindt plaats op 21 maart, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen. Ook voor dit referendum geldt: de uitslag is een advies aan het kabinet en is niet bindend. De coalitiepartijen hebben al laten weten dat zij hechten aan de ruimere bevoegdheden die de Wiv biedt aan de inlichtingendiensten. Het kabinet zal de wet waarschijnlijk blijven verdedigen tegenover een eventueel ‘nee’ van de kiezer.

Bron: volkskrant.nl